75 jaar bevrijding

Wil Branderhorst schrijft:

Ik heb de oorlog niet bewust meegemaakt,omdat ik in november 1944 geboren ben. Maar dat was in Velp door evacuatie uit Arnhem. Maar toch was die bevrijding voor mij door de jaren erg levend want ondanks dat de slag om Arnhem mislukt is wordt door de bewoners van vooral Oosterbeek die herinnering ieder jaar zeer levend gehouden. Dus heb ik ook van familieleden veel verhalen gehoord. In Oosterbeek worden tegelijkertijd de gevallenen en de bevrijders geëerd. Eigenlijk is het ieder jaar groot feest geweest,omdat de veteranen nauwe contacten hebben onderhouden na de oorlog.Feest met optocht en Airborne wandeltocht en natuurlijk de parachutistenlanding op de Ginkelse heide. Er zijn er natuurlijk maar een paar veteranen over na 75 jaar.De laatste jaren heb ik uit de nalatenschap van mijn ouders nog brieven uit de oorlog gevonden van familieleden die in Nederhorst den Berg geëvacueerd waren. Ik heb de brief geschonken aan het Airbornemuseum in Oosterbeek. Ze waren daar erg blij mee.Bovendien heb ik ook een kopie gestuurd aan het historisch archief hier. Zodat de herinnering levend blijft. Wat op vallend is uit mijn herinneringen is dat ik als kind in Arnhem door puinhopen gelopen en gespeeld heb, maar nu als ik terug kijk mij meer bewust word wat ik eigenlijk heb gezien.Als kind denk je dat dat gewoon is.

Wil Branderhorst 

12 MEI 1945

Explosie

Een droeve stoet op 12 mei 1945, zeven dagen na het einde van de oorlog.
Wat was er gebeurd? Nadat de Tweede Wereldoorlog officieel was afgelopen werden de Duitse militairen in het Eemland-gebied opgedragen zich met hun wapens en uitrusting te melden op een weiland naast paleis Soestdijk. Onder het oog van Britse militairen werden daar hun wapens, munitie en verdere uitrusting in beslag genomen en op stapels langs de Biltseweg gelegd. Op 10 mei kwam een trekker aanrijden met een aanhangwagen vol munitie en ander legerspul. Enkele Duitse soldaten haalden de wagen leeg, onder toezicht van de Britten. Plotseling ontplofte er een mijn, waardoor ook andere munitie in de lucht vloog. Kortom: een gigantische ontploffing, waarbij 13 Britse militairen omkwamen, enkelen gewond raakten en ook enige Duitse soldaten werden gedood.
Op 12 mei werden de Britten plechtig naar een laatste rustplaats gebracht, op de Noorderbegraafplaats in Hilversum.
Op de foto: de stoet met grafkisten en escorte op de begraafplaats, waar nu nog steeds hun graven zijn. (Foto Jacques Stevens / Streekarchief Gooi en Vechtstreek)

‘Bedelt niet!’ is de vermaning in de krant. Ga nou toch niet bij de Engelse soldaten alleen maar bedelen om chocola en sigaretten, in plaats van te juichen dat ze er zíjn!

En nog zo’n menselijke zwakheid die correctie behoeft. Eerlijk zullen we alles delen, en niet méér bonnen gebruiken dan waar je recht op hebt. Dat is ‘verraad aan het eigen volk’.

10 MEI 1945

De voedselsituatie is nog nijpend en moet in goede banen worden geleid. Daarom is er voor de belangrijkste levensmiddelen een bonnensysteem opgezet. In de kranten wordt bijna dagelijks gemeld welke levensmiddelen voor welke bonnummers te koop zijn.

Melk is er ook nog niet genoeg. Er moet eerst nog melk ‘uit het Oosten’ worden gehaald, want de Gooise boeren kunnen niet genoeg leveren. En weer een waarschuwing: ‘zwarte handel zal ten strengste worden gestraft.’

8 mei, FEESTVREUGDE

De krant ‘Gooische Klanken’ blikte nog terug naar gisteren, maandag 7 mei 1945, toen de Engelse militairen in Hilversum arriveerden en het middelpunt werden van een grote feestvreugde. “Er was een groote menschenmenigte op de been.”

Het complex van de Nederlandse Seintoestellen Fabriek aan de Jan van der Heydenstraat zag er, toen de oorlog was afgelopen, wel heel treurig uit. Er was veel materiaal gestolen en vernield. Deze foto toont iets van de chaos.
Intussen was deze NSF-fabriek de plek waar NSB-ers en andere collaborateurs naartoe werden gebracht en in gijzeling werden gehouden. In het streekarchief bevinden zich tientallen foto’s die zijn gemaakt van het arresteren en opbrengen van de collaborateurs – soms van hele rijen die marcheerden naar de NSF.

Toen de oorlog was afgelopen waren er Hilversummers die hun gram gingen halen en ‘foute’ stadsgenoten te grazen namen, zoals met het kaalknippen van ‘moffenmeiden’. Niet onbegrijpelijk, zegt deze tekst in dagblad ‘Gooische Klanken’, maar: niet doen! Het strookt niet met onze ‘eeuwenoude beschaving’.

De krant ‘Gooische Klanken’ verscheen pas twee dagen en had al meteen heel wat advertenties. Zoals deze, waarin bakkerij Oude Weernink uit de Koningsstraat zegt hopelijk weer snel de cliënten te kunnen bedienen, “als vanouds”.

9 MEI 1945

‘KLAAGT EN MOPPERT NIET’

Ondertekend door waarnemend burgemeester Bakker en commandant Dieperink van de Binnenlandse Strijdkrachten stond op 9 mei 1945 dit Manifest in de krant: aansporingen voor het gedrag van Hilversummers. De tekst spreekt voor zich, met woorden als dankbaarheid, nieuwe toekomst, orde en rust, niet voor eigen rechter spelen, ‘klaagt en moppert niet’, en leve de koningin!

6 MEI 1945

BLIJF KALM!!

Gisteren, maar dan 75 jaar geleden, was het 6 mei 1945 – een zondag. Die dag verscheen er nog wel een ‘extra bulletin’ van De Vrije Gooi en Eemlander. Maar de dag erna was er de eerste gedrukte krant van na de oorlog. De naam: ‘Gooische Klanken’.
‘Houdt U rustig’ was één van de aanbevelingen in dit extra bulletin, en ook op allerlei andere manieren werd de Hilversummers voorgehouden: rustig blijven! “Onthoudt U van demonstraties om onnodig bloedvergieten te voorkomen.” Morgen zullen de bevrijders ‘binnenrukken’.

Om de rust nog extra te waarborgen wordt een bevel uitgevaardigd dat men niet tussen tien uur ’s avonds en vier uur ’s morgens op straat mag zijn.

7 MEI 1945

DAAR ZIJN ZE!

Twee dagen is er naar uitgekeken. En aan het eind van de ochtend van maandag 7 mei 1945 rijden ze plotseling Hilversum binnen! Een “enthousiaste menschenmassa” is op de been en verwelkomt de Britse militairen van de 49e infanterie-divisie, onderdeel van het eerste Canadese legerkorps. Bij Gooiland staat het zwart van de mensen. De pantserwagens worden beklommen door Hilversummers, die een stuk meerijden. Groot enthousiasme alom. De foto hieronder is gemaakt voor Gooiland.

Midden in de zee van dolblije Hilversummers wordt een militair op de schouders genomen en toegejuicht. Op de achtergrond is de voet van de St. Vituskerk te zien.

Een motorrijder moet zijn handtekening zetten. Hij heeft al een passagier. Ook deze foto is voor Gooiland gemaakt.

‘Kranige kerels’ worden de twee gewonde leden van de Binnenlandsche Strijdkrachten genoemd die bij Gooiland arriveren.
(Foto’s NSF / archief Gooi en Vechtstreek)

5 mei 1945: ‘WIJ ZIJN VRIJ!!!’

De eerste paar letters zijn vervaagd, maar het staat er echt: ‘WIJ ZIJN VRIJ!!!’
Dit is het Gooise krantje van 5 mei 1945, toen écht gebeurde waar iedereen al zo lang naar had uitgekeken: het einde van de oorlog.


Tijdens de oorlog verschenen er, ook in het Gooi, diverse illegale krantjes. Ze werden gestencild en niet zonder gevaar verspreid. Dit exemplaar is het laatste echte oorlogskrantje en een uitgave van ‘de gezamenlijke illegale pers van Hilversum’, krantjes die onderaan met name worden genoemd.

Vreugde, dankbaarheid, ontroering, geloof, vrijheid, dat zijn de woorden die in de tekst doorklinken. Maar ook is er het besef dat de bevrijders daarvoor grote offers hebben gebracht, dat er vele Nederlanders voor het vaderland gevallen zijn, en dat er een grote taak wacht, “den tijd van wederopbouw”.
“De illegale pers heeft thans afgedaan; haar taak is ten einde,” zo eindigt deze tekst. “Nu worden alle krachten opgeroepen, om op te bouwen wat vernietigd is en daarin ligt haar nieuwen taak. Dank Bevrijders, dat gij de brengers zijt van deze nieuwen taak. Wij gaan weer voorwaarts en het laatste wat gij van de illegale pers hoort, is een woord van hartelijk welkom en een woord van groote dankbaarheid, want waarlijk: NU ZIJN WIJ VRIJ!!!”

VREDESKIND

Ondanks alles gingen in die euforische bevrijdingsdagen ‘gewone’ dingen ook door: er werden ook ‘gewoon’ kinderen geboren. Hoe heeft ze het zo kunnen uitkienen om op bevrijdingsdag ter wereld te komen? Natuurlijk waren haar ouders vervuld van grote vreugde en dankbaarheid, en dat werd vastgelegd in de namen die de kleine meid kreeg.
Als ze nog in leven is, is ze vandaag 75 jaar!

Bevrijdingsliedjes

Hier een link naar Bevrijdingsliedjes, door Haringkoor De Schorre Schelvis

Inleiding

Morgen is het 5 mei, Bevrijdingsdag. Het is 75 jaar geleden dat er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog, een oorlog waaraan heel wat Senver-leden nog jeugdherinneringen hebben. Er kwam een einde aan vijf jaren vol verbijstering, beknotting, bruutheid, leed, honger.

De viering van ’75 jaar bevrijding’ valt nu in grotendeels het water door de virus-crisis. De komende tien dagen vindt u in de Oppepper van Senver een kleine terugblik naar dezelfde datum, maar dan 75 jaar geleden. Foto’s en krantenberichtjes geven een kleine sfeertekening van die dagen.

Bijgaande foto, als illustratie daarvan, is van 7 mei 1945, toen Britse pantserwagens via de Soestdijkerstraatweg en Emmastraat Hilversum binnenreden. Lachende gezichten van twee militairen (en een onzichtbare chauffeur achter het openstaande luikje) en van dolblije Hilversummers die ook op de wagen kropen. Op het spatbord is de ‘polar bear’ te zien, een ijsbeer op een ijsschots, het embleem van de Britse 49e infanteriedivisie die al vanaf de landing in Normandië in november 1944 onderweg was ter bevrijding van Europa. De foto is gemaakt aan het begin van de Emmastraat, tussen Gooiland en de Vituskerk.

(Foto NSF / fotoarchief Gooi- en Vechtstreek)

6 thoughts on “75 jaar bevrijding

  1. 75 Jaar Bevrijding
    Op 5 mei was Ik bijna 7 jaar. Ik herinner me de opluchting en blijdschap van mijn ouders en inwonende grootmoeder. We hadden het vooral in de hongerwinter zwaar gehad, geen warmte, nauwelijks eten. Ik herinner me ook de smaak van het
    Zweedse wittebrood en het gedoe rond de verdeling van de
    voedseldroppings op de Westerheide en het bemachtigen van
    voedselbonnen. Maar helaas heb ik geen duidelijke herinneringen aan onze bevrijders, aan de berichtgeving in de pers, aan de geplunderde NSF. Daarom ben ik Senver heel dankbaar voor de publicatie van alle foto’s en persberichten, van deze historische gebeurtenissen. Ik zie achteraf nu veel in een ander, genuanceerder perspectief. Mijn familie was niet erg
    spraakzaam over de oorlog. Doorgaan en niet omkijken was hun devies. Daarom: veel dank!

  2. Mijn mooiste herinnering: Wij, mijn moeder mijn broer en zus, stonden op de Hilvertsweg en daar kwamen onze bevrijders binnen. Voorop liepen mannen met een mooie hoed in een plooirok en een bijzonder instrument op hun buik! Dat was de eerste doedelzakspeler die ik als 8-jarig meisje zag. Als ik nu een doedelzak hoor krijg ik nog kippenvel. Toen dat allemaal voorbij was gekomen vroeg ik aan mijn moeder of papa nu ook aan het eind van die rij voorbij kwam, maar nee. Gelukkig is hij eind mei, na vier jaar gevangenschap wegens verzet terug gekomen.

  3. Heel verrast was ik toen ik de geboorteaankondiging las
    Van Irene van Elsland. Haar ouders waren kennissen van
    Haar ouders. Haar moeder kon heel goed pianospelen
    En deed dat vaak bij ons thuis op feestjes.
    Haar ouders hadden een mooie bloemenzaak op de
    Gijsbrecht.

  4. Irene leeft gelukkig nog en is al ruim 50 jaar m’n vriendin. Woont in IJsselstein samen met echtgenoot en (klein) kinderen.

  5. Mei 1945, toen waren wij al bijna een jaar bevrijd! Hoe dat kan ? Ik woonde toen in Normandië in het dorpje Sainte Mere Eglise ( waar die parachutist aan de toren van de kerk is blijven hangen.). Wij woonden naast die kerk. Als 4jarige heb ik op 6 juni 1944,ontzettend veel vliegtuigen over ons heen zien komen en parachutisten zien neerkomen. Op het plein bij de kerk was het even hard vechten maar de Amerikanen wonnen en we waren vrij van de Duitsers. Tot 1958 woonde IK in Frankrijk. Kwam toen naar Nederland maar wist eigenlijk barweinig van de oorlog in Nederland. Ik heb de documentaires over de bevrijding van Nederland erg gewaardeerd. Heelmooi te zienhoe bijv PhilipFreriks de hele route van debevrijding volgde. Iedereen ben ik erkentelijk voor alle waardevolle informatie. Ook jullie . Bedankt ensucces met al jullie werk,
    Groetjes, Riet

  6. Mooi iedere dag zijn we samen in beweging,
    Fietsen, wandelen, op weg naar het museum,
    Op zoek naar dat goede Niek in de bieb.
    Dat is genieten.

    Mooi om vandaag stil te staan,
    75 jaar geleden werden wij bevrijd,
    Ik besef steeds meer en meer,
    Oorlog dat willen wij nooit weer.

    De wereld draait door
    Er is elders oorlog en geweld.
    Laten wij hier ook bij stilstaan.
    Zodat het hopelijk alom beter zal gaan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.